Thấy người hay thì phải cố mà bắt chước ; thấy người dở thì phải tự xét xem có dở như thế không để mà sửa đổi . Chính mình có điều hay, thì cố mà giữ lấy; chính mình có điều dở, thì phải cố mà trừ đi .

Người chê ta, mà chê phải, tức là thầy ta; người khen ta, mà khen phải, tức là bạn ta; còn người nịnh hót ta lại là người cừu địch, hại ta vậy.

Cho nên người quân tử trọng thầy, quí bạn và rất ghét cừu địch, thích điều phải mà không chán, nghe lời can mà biết răn.. Như thếdù muốn không hay cũng không được.

Kẻ tiểu nhân thì không thế.Cực bậy, mà lại ghét người chê mình; rất dở; mà lại thích người khen mình; bụng dạ như hổ lang, ăn ở như cầm thú, mà thấy người ta không phục, lại không bằng lòng ; thân với kẻ siểm nịnh, xa cách kẻ can ngăn, thấy người chính trực thì cười, thấy người trung tín thì chê ..Như thế thì dù muốn không dở cũng không được .

Tuân Tử

Giải Nghĩa – Quân tử : Người có tài đức hơn người . Tiểu nhân : kẻ bất chính, gian ác, tự tư, tự lợi.Hổ lang : cọp và chó sói, hai giống thú tàn bạo. Cầm thú : cầm ( giống có hai chân và hai cánh ) thú ( giống có bốn chân ; hai chữ chỉ loài chim và loài muông )

Chính trực : ngay thẳng – Trung tín : hết lòng thật bụng .

Tuân tử : tên là Huống, tên tự là Khanh, người nước Triệu sinh ra sau Mạnh tử độ 50 năm, thấy đời bấy giờ cứ loạn luôn mãi và phong hoá suy đồi, làm sách nói về lễ nghĩa, lễ nhạc, cốt ý để chỉnh đức và hành đạo.

Lời Bàn : Cái đạo tu thân rút lại chỉ có biết bao điều hay, biết tránh điều dở. Mà muốn tới cái mục đích ấy, thì không những là tự mình phải xét mình lại còn phải xét cái cách người ở với mình nữa. Đối với người, cần phải biết hai điều : Ai khen chê phải, khuyên răn hay, thì phục, thì bắt chước ; ai chiều lòng nịnh hót, thì tránh xa, coi như quân cừu địch “Nên ưa người ta khuyên mình hơn người ta khen mình “ ; có như thế, thì mới tu thân được .

Nữ tiện nhân đã sớm bàn với các con rằng : Sống ở đời là phải biết ơn đền, oán trả. Ân nhân của ta giúp ta thoát kiếp tôi đòi nô lệ.Đã cho chúng ta những tấm vải lụa Kasi mịn màng tươi đẹp, đã cho ta những bửa cơm ngon với thịt và cá. Vậy chúng ta phải tìm cách thỉnh mời ân nhân về nhà để cung phụng, hầu hạ như đối với một vị Phạm Thiên ! nay nghe Ngỗng trời vàng tiết lộ như vậy, một phần thì xúc động, một phần sợ Ngỗng trời vàng sẽ bỏ đi, bèn khóc lóc mà rằng :

- Ông ơi ! Thế là tình xưa nghĩa cũ. Ông đã có tâm nghĩ đến vợ con như thế, thì ra trời đất cũng có kẻ thủy chung. Cái lòngtôi đối với ông, há lại không được như mảnh trăng tròn vành vạnh hay sao ? Rồi chỉ ba con mà kể lể :

- Nay chúng đã nở da nở thịt. Lại được phấn son trang điểm, nhàn hạ thảnh thơi. Thấy chúng được như vậy chắc ông cũng hởi lòng hởi dạ. Cõi người, cõi chim, dẫu hai ngã nhưng tấm lòng nào dễ rẽ phân? vậy sao ông không trở lại với gia đình, đoàn viên sum họp một nhà, cùng chung ấm lạnh ngọt bùi cho bỏ tháng ngày xa cách vì sanh ly tử biệt ?

Ngỗng trời vàng nhìn vợ, nhìn con, tâm tình xúc động.Biết đã bao tháng bao ngày cô đơn.Ngỗng cũng thèm cái ấm cúng của hạnh phúc, thèm ngôi nhà và bếp lửa.

- Cha ơi cha ! cha nở nào lià bỏ chúng con? Ba cô con gái đồng khóc nức nở. Khi cha còn sống chúng con còn thơ dại.Bây giờ dẫu đã thác rồi, thân chim vàng lại chính là thân cha. Sao cha không cho chúng con đáp trả một phần nào chữ hiếu? Chúng con nào đã có tội tình gì ? Không cầm lòng được nữa, Ngỗng trời vàng bay theo họ về nhà. Người nữ tiện dân già dọn một chỗ cao ráo, trang trọng nhất ở trần thượng cho Ngỗng và hằng ngày lo cái ăn cái uống thật tươm tất, chu đáo.Ba cô con gái lúc này có tiền có bạc nên xênh xang xe ngựa, điểm trang diêm duá, rong chơi thị tứ, đô phường nên vắng nhà luôn. Dẫu thế, nhưng họ chưa đến nỗi quên bẳng người cha tội nghiệp.

Ngỗng trời vàng cứ theo thường lệ mỗi buổi sang khi mặt trời vừa lên niệm Ba-la-mật, với tâm bố thí, bắn ra một chiếc lông vàng. Nhìn vợ và con có được đời sống sung sướng, Ngỗng được an ủi rất nhiều. Tuy thế, đây không phải là nơi ở đời ở kiếp. Ngỗng còn có đồng loại và bằng hữu ở rừng sâu, trước sau gì cũng phải từ giã.Nhưng người nữ tiện dân già đã có manh tâm,chẳng nghĩ đến ân nhân, chẳng nghĩ đến tình xưa nghĩa cũ, bởi lòng tham đã làm cho quáng mắt.Hôm nọ, vào lúc bất ngờ nhất, bà rình chụp Ngỗng bằng đôi tay ham hố của mình. Rồi vặt cả bộ lông vàng óng ả. Khi Ngỗng biết ra thì đã muộn rồi. Từng sợi lông bị bứt lìa khỏi thân là những cơn đau xé trời lẫn với nước mắt và nước máu.Ngỗng không cò đủ sức để rên la nữa, mà cảm nghe mình như bị tước ra từng mảnh, rồi ngất lịm đi.Chỉ còn trần trụi cái thân đỏ hỏn, máu đọng thành vũng.

Ngỗng tỉnh lại trong đống rác tối đen và hôi hám. Nó thử sòe đôi cánh máu ra, như chỉ còn sự run rẫy và cơn đau ngất trời. Nó lại gục xuống trong đống máu bầy nhầy tanh tưởi.

Kiến bắt đầu tìm tới, bò lên những vết thương lở loét mà cắn mà rứt không thương tiếc.

Ruồi nhặng nghe mùi, đến bám đầy như đám đỗ đen. Ngỗng đau đớn và khó chịu thái quá, nhưng ngàn lần đau đớn hơn là vết thương ở trong tâm hồn. Vết thương nơi thân, dẫu kinh khủng nhưng có lúc sẽ lành. Còn vết thương bên trong thì không bao giờ lành được. Vĩnh viễn ! Vĩnh viễn vết thương này sẽ sưng độc và sẽ lở lói suốt cuộc đời còn lại.

Ôi vợ, ôi con ! Ôi nhân tình thế thái !

Ngỗng rên than âm thầm, nức nở, nhưng ai có nghe cho.

Còn về nữ tiện dân già, sau khi vặt trụi lông Ngỗng, chuyện gì sẽ xảy ra ? Người đàn bà ngạc nhiên quá. Ôi còn đâu là những sợi lông hoàng kim óng ả,bằng vàng ròng tinh chất và tuá ra ánh sáng ? Chúng đã nhạt màu và hiện nguyên hình là những chiếc lông ngỗng tầm thường.Người đàn bà đâu biết rằng; những chiếc lông sở dĩ biến thành vàng ròng tinh chất đẹp đẽ là nhờ vào nguyện lực của Ngỗng trời, nhờ vào từ tâm, hoan hỷ của sự xả ly bố thí.Nếu dung sức mạnh ngoài ý muốn của Ngỗng thì phước báu kia sẽ không cò tồn tại

Than ơi, ai là người có thể hiểu được : Tham chính là lửa, sân chính là lửa. Nó sẽ thiêu rụi đốt cháy ngay tức khắc những đoá hoa diễm lệ thanh tân vốn được sanh ra từ lòng phước báu, từ khí hậu mát mẻ, thanh hương của từ tâm và hoan hỷ ?

Người nữ tiện dân già với tất cả tâm bực bội và sân hận, quẳng con Ngỗng trời vào một cái thùng rác rồi bỏ đi.Bà vô cùng sầu muộn và tiếc rẻ. Những người con gái đi chơi trở về, thấy cha chúng như vậy, không nở giết bỏ, cố gắng săn sóc vết thương cho Ngỗng. Chúng không thèm hỏi nguyên nhân tại sao. Chúng không đổ một giọt nứơc mắt. Chút từ tâm cuối cùng này, , nếu có, cũng đã hoá đá mất rồi!

Ngỗng trời nằm trong cái thùng, làm bạn với lũ kiến ruồi, nước mắt rỉ máu.Cho đến lúc này Ngỗng mới thấm thiá lời khuyên bảo khôn ngoan của vị Thọ Thần nơi khu rừng Đa-li-kô :

- Này bạn vàng yêu quý ! Hãy thôi đi sự cứu độ vô vọng ! Cát bụi quá nhiều làm sao thấy được tấm lòng tốt đẹp của nhau ? Đêm đen quá sâu, làm sao chỉ lối, dò đường bằng ngọn đèn quá mọn ? Đôi tay của chút ít phước báu làm sao ngăn nổi dòng sông nghiệp lực ? Cõi loài người tội lỗi kia sẽ vặt trụi lông cánh của bạn mất thôi ! Và đây chính là niềm an ủi cuối cùng của Ngỗng trời :

- Không chỉ bạn trở về với đôi cánh trần trụi, cho chí những vết thương đau cả thể xác lẫn tâm hồn, gốc đại thọ Bồ-đề này muôn đời vẫn là là tổ ấm của chúng ta .

Thời gian sau, nhờ tâm xả, các vết thương của Ngỗng đều lành. Rồi lú nhú những lông khác bắt đầu mọc ra .Người nữ tiện dân già lòng mừng khấp khởi, sai người đóng một cái thùng để cho Ngỗng có chỗ nghĩ ngơi sạch sẽ.. Bà tính rằng : Lần này ta không còn ham hố nữa.Mỗi ngày mỗi cái lông, tích thiểu thành đa, lâu ngày dài tháng, cũng đếm được cả trăm, cả ngàn.Vả, các bậc khôn ngoan từ ngàn xưa cũng đã từng dạy rằng ăn ít ắt no lâu, ăn nhiều tức bụng ! Cái lý nó vậy mà ta không hiểu ư ?

Thế là người nữ tiện dân già dành nhiều thì giờ cho việc chăm sóc tẩm bổ Ngỗng
Bà không tiếc tiền mua những thức ngon vật lạ, với hy vọng Ngỗng nở da nở thịt, thì lông cũng sẽ mau dài.Và qủa như thế thật, những chiếc lông dài rất nhanh. Bà đếm tới đếm lui và theo dõi hàng ngày. Nhưng than ôi ! Hy vọng quá nhiều thành ra thất vọng quá lớn. Lông của Ngỗng không còn là màu hoàng kim nữa, mà là màu trắng bạc : màu trắng bạc như vôi ! Cái lông mà cũng muốn chế giễu nhân tình thế thái đó chăng ? Khi lông cánh đã đủ đầy , nghĩ rằng mình đã đủ sức bay đi, Ngỗng bắt đầu tìm cách thoát thân. Lợi dụng lúc mọi người vắng nhà. Ngỗng sổ lồng nhắm hướng Hy Mã lạp sơn trực chỉ. Bây giờ thì Ngỗng không sợ hiểm hoạ bởi bộ lông hoàng kim nữa nên tung cánh suốt ngày.

Không bao lâu, rừng cũ hiện ra, lòng Ngỗng bồi hồi,mừng mừng tủi tủi. Đến gốc cây Bồ đề đại thọ, Ngỗng bay quanh ba vòng, nhớ lại lời nói hôm xưa của vị Thọ Thần :

- Nơi đây, muôn đời vẫn là tổ ấm của chúng ta .

Ngỗng rơi nước mắt. Nó đã trở về cố quận.

- Minh Đức -

Vị Thọ Thần gật đầu :

- Như vậy , chính đó là nhân, là duyên cho bộ long hoàng kim nơi thân bạn . Cái quả khổ sanh của nó còn vạn lần vi diệu hơn nữa kia .Rồi bạn sẽ được nương tựa dài lâu .Ta thành thật vui mừng cho bạn vậy .

- Vị Thọ Thần ngước nhìn Ngỗng trời vàng rồi thiết tha nói :

- Như là bổn phận của một lão niên. Như là kinh nghiệm của người đã sống quá nhiều, qúa lâu, đã chứng không biết cơ man nào là chuyện trong đời sống bất trắc và bấp bênh này .Ta có một vài lời khuyên, hỡi bạn Ngỗng vàng thân mến.

- Ngài cứ nói. Ngỗng trời vàng cúi đầu tỏ vẻ kính trọng chắc hẳn là những lời dạy bảo đầy khôn ngoan và sang suốt.

- không dám, ta chỉ nói lên toàn những sự thật thôi.Là bộ lông hoàng kim của bạn, vì nó quá đẹp nên cũng dễ đưa đến tai hoạ.Vậy thì bắt đầu từ ngày hôm nay, bạn chớ khinh suất mà đi đến đô thị, làng mạc , ruông đồng, nghĩa là nơi nào có loài người.Thấy được bộ lông hoàng kim của bạn, họ sẽ sanh tâm tham muốn, họ sẽ bắt sẽ bắn, sẽ đặt bẫy.Dẫu bạn có biết , có khôn ngoan cách mấy cũng qua được sự khôn ngoan của loài người. Và như vậy, tánh mạng của bạn sẽ bị đe doạ thường xuyên. Bạn hãy suy nghiệm kỹ về điều đó.

Ngỗng trời vàng thở dài :

- Chí lý thay những lời khuyên tốt. Nhưng biết làm thế nào? Ở chốn loài người, tôi còn vợ và ba con. Có tôi chúng cũng đỡ khổ một phần. Không có tôi, chắc chúng phải đi ở thuê, ở mướn, làm việc cực nhọc với nước mắt và đòn vọt. Biết là hiểm hoạ sẽ đến, nhưng tôi không thể từ bỏ ý định về thăm chúng được.

Vị Thọ Thần thương hại nói :

- Thương vợ, thương con là những tình cảm tốt đẹp. Những ái niệm thái quá lại sanh phiền não, đau khổ cho mình.Bạn đã trút bỏ hết bổn phận nơi cõi người cùng với hơi thở của bạn.Bây giờ là nghiệp khác, đời sống khác, bổn phận khác.Hãy nghe lời khuyên của ta mà trở lại rừng sâu, nơi chỗ các ẩn sĩ bện tóc hiền thiện ở Tuyết Sơn. Ở đó bạn sẽ yên lành như trong ngôi nhà của mẹ.

Ngỗng trời vàng vẫn lắc đầu :

- Biết là lời khuyên chí tình, chí thiết nhưng tôi cũng không thể nghe theo. Tôi an tâm mà sống đời ẩn sĩ sao được, khi vợ con tôi đang nai lưng làm trâu ngựa cho người, sống đời cơ cực. Tôi phải đến để tìm cách giúp đỡ họ.Vị Thọ Thần với tâm mình, biết tâm của chúng sanh. Biết nghiệp sẽ đến như thế nào cho con Ngỗng trời vàng này. Nhưng mọi lời khuyên đã trở nên vô ích. Ngài chỉ biết than ngắn thở dài .Ngỗng trời vàng cúi đầu lắng tai nghe với nước mắt, nhưng tâm ái luyến vợ con quá nặng đành phải lắc đầu từ chối.

Vị Thọ Thần bùi ngùi nói lời cuối cùng :

- Nơi khu rừng Đa Li Kô, bên bờ sông Đại Hằng yên tĩnh, nơi vương quốc hoà bình này, có ta luôn luôn mong ngóng sự trở về của bạn. Không những bạn trở về với đôi cánh trần trụi, cho chí những vết thương đau cả thể xác lẫn tâm hồn, gốc đại thọ Bồ-đề vẫn là tổ ấm muôn đời của chúng ta ! Vị Thọ Thần nhìn theo bóng chim mất hút cuối phương trời xa, nhoà lệ..

Ngỗng trời vàng sau khi chia tay với vị Thọ Thần, đêm đi ngày nghĩ với đôi cánh vàng rực rở lướt qua hư không, sợ sự dòm ngó của loài người, nên chim đi rất chậm vào ban đêm, ngày tìm ẩn trong những lùm cây rậm rạp. Lâu ngày dài tháng cũng về đến thành phố Ba- la- nại. Đúng như dự đoán của Ngỗng trời vàng, sau khi nó mất, vợ và ba con phải đi ở thuê cho một hào phú cay nghiệt, ăn cơm với gạo tấm chua, mặc áo quần như da vỏ cây.

Lại còn phải chịu sự chửi mắng, đánh đập thường xuyên. Dẫu có thương vợ, thương con cũng chỉ còn biết sa nước mắt. Chim tìm ẩn kín đáo vào một lùm cây đại thọ đầu làng, tìm cơ hội để giúp đỡ họ.Trong sương mờ đầu xuân, trên quan lộ, dưới tầm mắt của chim chợt xuất hiện những chiếc xe ngựa sang trọng. Con trai, con gái trang sức những chiếc lông ngỗng trên áo, trên mũi, rãi rác là một vài đoá hoa.

Ngỗng trời vàng thầm nghĩ :

- Ôi ! Những vật trang sức xấu xí kia thì có gì đáng để hảnh diện ? Nếu như chúng mà có được những chiếc lông hoàng kia của ta, thì chúng sẽ còn đẹp hơn, trẻ trung hơn.Sao ta không giúp cho vợ con ta mỗi ngày một chiếc lông, để chúng bán cho người làm vật trang sức tối thượng?

Trời cũng dễ chìu lòng người, chỉ lát sau là vợ con nó cũng xuất hiện với cày với cuốc trên vai. Đợi họ đến gần, Ngỗng trời vàng bèn nói vào tai họ bằng âm thanh của một vị thần khuất mặt :

- Hỡi những kẻ đau khổ đáng thương ! Ta không để các ngươi sống đời nô lệ. Vậy mỗi buổi sáng hãy đến đây, đứng xa dưới cội cây, ta sẽ ban cho các ngươi bỗng lộc của cỏi trời . Người nữ tiện nhân già cùng ba con nghe tiếng nói chứ không thấy người, bỏ cuốc bò cày, chấp tay hướng đến gốc cây vái lia lịa .

- Vị Thọ Thần, ngài ở đâu? Đây là lời hứa thật cho kẻ tội nghiệp chúng con ?

Không có tiếng đáp lại . Bỗng một vật vàng choé từ lùm cây, rơi xuống trước mặt họ. Cả bốn người đồng sửng sốt. Đấy là một chiếc lông to bằng vàng mười láng mịn, đang long lánh dưới mặt trời.Chẳng phải là giấc mơ, chẳng phải mắt họ quáng mờ. Sự thật đang ở tầm tay họ đây.

- Không biết nặng bao nhiêu Ma-sa-ra ?

- Có lẽ hơn trăm Ma-sa-ra !

Người nữ tiện nhân già nói với ba con rằng :

- Nếu bán làm vật trang sức cho hạng dân giả, nó chỉ là chiếc lông vàng đẹp, không hơn không kém. Nếu bán tại tiệm kim hoàng thì giá trị là phân là lạng. Muốn được giá cao nhất, hãy bán cho các vị tiểu thư, các bà mệnh phụ. Khi mà chiếc lông đã tôn sắc đẹp của họ lên, và chắc hẳn như vậy, thì họ sẽ quẳng cho ta cả nắm vàng không thương tiếc. Tiền bạc đối với họ có nghĩa gì ? Thế là bỏ cày bỏ cuốc, với chiếc lông vàng, họ đi vào thành phố, quay lưng, quay lưng với Thọ Thần, không một lời cám ơn. Ngỗng trời vàng hân hoan nhìn theo họ, nghĩ rằng : Vì vui mừng quá, khi đi họ quên chào hỏi, cũng là sự thường ! Ngày hôm sau, tiếng con Ngỗng trời vàng lại vẳng đến tai họ :

- Các ngươi đã khôn ngoan nên bán được giá mà không bị các ông chủ tiệm vàng lường gạt, gian lận.Không bị bọn trọc phú dè bỉu, ỉ ôi. Hãy nhận thêm một chiếc lông nữa, bán cho bà công chúa giàu sang với chiếc xe bốn ngựa sắp đi qua đây. Cộng với số tiền hôm qua, các ngươi hãy mua cho mình những bộ áo quần lành lặn. Và ăn những bụng cơm trắng, có thịt có rau.Thêm một chiếc lông vàng choé vọt ra từ lùm cây. Chốc sau, quả nhiên có chiếc xe bốn ngựa với bà công chuá sang trọng đi qua. Sau khi nhìn ngắm kỹ chiếc lông vàng trân quý và đẹp đẽ, bà công chuá sai thi nữ quăng cho họ một nắm tiền vàng, lại còn dặn :

- Đây là vật trang sức của giai cấp quý tộc. Hỡi bọn tiện dân nghèo khổ ! Ta là công chúa con vua xứ Ma-kiệt- đà, ta không tiếc tiền đâu. Có bao nhiêu chiếc lông vàng đem bán hết cho ta ! Cả gia đình, vợ con Ngỗng trời vàng , thế là thoát kiếp bần cùng nghèo khổ. Từ ăn no mặc ấm, họ đã ăn ngon mặc đẹp. Từ màn trời chiếu đất., họ đã có một ngôi nhà, một mảnh vườn. Từ vô sản, họ đã có của nổi của chìm. Tuy thế , người nữ tiện dân già không bằng lòng như vậy, bà ước mơ một đời sống sang trọng hơn, quý phái hơn, với tôi trai, với tớ gái, với thóc đụn đầy kho, với lên xe xuống ngựa, với lầu vàng, cửa bạc. Người nữ tiện dân già đã mấy lần để ý, kia chẳng phải vị Thọ Thần nào cả, mà Ngỗng trời vàng đã tự ý nhổ từng chiếc lông của mình cho họ, người nữ tiện dân già thầm nghĩ :

- Giá mà có cả bộ lông vàng ấy nhỉ !

Hôm kia, sau khi cho chiếc lông thứ mười tám con Ngỗng trời vàng xuất hiện, và nói với cả bốn người :

- Này vợ , này con ! Ta là chồng là cha của các ngươi đây ! Vì kiếp vừa rồi ta sống tối tăm, không tạo được một chút gì công đức, phải mang thân điểu. May nhờ ta có cúng một tấm vải vàng đến vị ẩn sĩ thanh tịnh, ta mới có một bộ lông hoàng kim đẹp đẽ ngày hôm nay.Nhân qủa thật rành rành. Vì tình thương vợ, thương con mà ta trở lại chốn loài người để giúp đở các ngươi.Nay các ngươi đã no đủ, đã có thể có đủ vốn luyến để tự mưu sinh.Vậy hãy sống đời hiền lành, làm các công đức để lấy nơi nương tựa lâu dài về sau !

Tuy vậy tự sâu xa tâm hồn, tôi vẫn là con người hiền lương và vô hại. Cái đó lên án tôi, và bắt tôi quay về với lẽ phải, với đạo đức chung chung của con người đời với nhau. Ngỗng trời vàng ngước nhìn vị Thọ Thần với tia mắt như thoáng có bong tối .

- Thưa ngài ! Đời tôi như vậy đó, chẳng có công đức nào, chẳng có phước sự gì . Tâm trí ù lì, đần độn mãi bởi cái mặc, cái ăn, ít khi tâm hồn được quan minh sang sủa, như nhật nguyệt, như trời cao, như bâu hư không to lớn. Tâm hồn tôi cho đến lúc lâm chung là cái trì trệ, nặng nề , u tối , hôn ám. Ngỗng trời vàng lại lắc đầu, có sang sủa nào đâu, có công đúc nào đâu ! Thế là si mê kéo tôi đi. Sanh ra cái than súc vật chẳng tốt đẹp gì ? Ngỗng trời vàng nói xong, thở ra, đôi mắt lờ đờ như sương ướt .Vị Thọ Thần yên lặng thông cảm hoàn cảnh của Ngỗng trời vàng , lát sau mới nói :

- Nhân quả là vậy, bạn ạ ! Ta không thể trách được. Phải thấy rõ nhân quả để sống an lạc, hạnh phúc hơn.. Nhân quả là ngọn đèn soi sang, là chỗ nương tựa cho đời mình. Nhưng trong cái nghiệp chung vẫn có cái nghiệp riêng. Cũng là than chim, nhưng thân chim như bạn cũng thảnh thơi và an lạc như kiếp Thọ Thần như tôi chẳng khác. Các quả ấy là do nhờ bạn đã chu toàn nghĩa vụ gia đình, lo cho vợ, cho con, hy sinh bản than mình cho ấm no của kẻ khác. Bạn có thấy cái riêng đó không ? Ngoài ra, bạn còn có cái riêng khác nữa, cái riêng trội vượt. Cái riêng này chắc hẳn phải do một việc làm hy hữu, môt công đức hy hữu tạo thành.

Chiếc y vàng vương giả diễm lệ nơi thân bạn không phải là không có nguyên nhân vậy ?

Ngỗng trời vàng sực nhớ lại :

- Cái đó thì có, tôi nhớ lại rồi . Ngày kia tôi lên rừng kiếm củi độ nhật.Trên đường về qua suối, tôi gặp một người. Ôi ! Sao trên đời lại có kẻ khổ sở đến thế ? Tôi đã khổ, đã ốm o gầy mòn, da lòi xương mà kẻ kia còn hơn. Tôi còn được chiếc áo rách, vị kia lại mặc bằng lá, bằng vỏ cây. Tôi bèn dừng lại và hỏi :

Này người ơi ! Sao người khổ đến thế ? Đừng nói đến cơm trấu và tấm chua, ngay nước vo gạo để uống cầm hơi, người cũng không có, đừng nói chuyện áo rách, áo lành, cái vỏ cây kia cũng đã tơi tả. Người chẳng có họ hàng, bà con quyến thuộc gì cả hay sao ? Khi nghe nói thế, vị kia ngước lên nhìn tôi với đôi mắt hiền từ và nụ cười hỷ xả, y nói :

- Này người tiều phu tốt bụng ! Nghèo đói, cơ hàn là bạn của bậc ẩn sĩ . Chiếc áo vỏ cây là áo giáp thiện hạnh ngăn che sự  xâm phạm độc hại của ác uế ngũ trần. Bà con quyến thuộc của ta là vô tham, vô sân, tàm quý và từ bi hỷ xả. Như vậy, đời sống của ta đã quá đầy đủ, đã quá an lạc. Sao ngươi với gánh củi trên vai, với gánh vợ con trên lưng, lại thương xót ta là người đã buông hết mọi gánh nặng ? Là người đang sống đời nhàn lạc của bậc Đại Thiên ?

Ngỗng trời vàng yên lặng rồi tiếp :

- Lời nói của vị kia chắc hẳn là hay lắm nhưng tôi không hiểu hết ý nghĩa. Trên đừơng về nhà, thấy có gió lạnh, tôi biết muà đông sẽ đến, nghĩ rằng vị kia sẽ lạnh lẽo không có một tấm vải nào, tôi động mối từ tâm. Ve nhà, giấu vợ giấu con, tôi mở gương lấy một tấm vải vàng. Đây là tấm vải bó thử thi mà tôi đã lượm được nơi nghĩa địađã giặt sạch sẽ. Tấm vải không quý với ai, nhưng quý với gia đình tôi.Thế là tôi chạy lên rừng,tìm kiếm vị ẩn sĩ rồi dâng cúng tấm vải đến con người đó với tất cả sự thương xót của mình. Sau này tôi mới biết, đó là một nhà tu khổ hạnh, một đại Sa môn hoặc là một vị Độc Giác Phật.